Góðar speltbollur án gers.

Rosalega einföld, fljótleg og góð uppskrift af bollum sem eru bæði sykur og gerlausar.  Þær henta vel með súpum, pottréttum eða bara með kaffinu og góðu áleggi á góðum degi.

300 g gróft spelt
100 g tröllahafrar (má nota venjulegt haframjöl líka)
4 tsk vínsteinslyftiduft
1 tsk gróft sjávarsalt
100 g fræblanda, t.d. sólblómafræ, hörfræ, sesam.
4 1/2 dl lífræn AB mjólk, lífræn jógúrt eða grísk jógúrt
1 msk olía

Blanda öllum hráefnum saman í skál, hnoða svo betur saman á borði.  Móta bollur úr deiginu.  Ég fæ um 12 góðar bollur úr þessu.  Pensla með mjólk eða eggi og strá aðeins af fræjum yfir.
Baka bollurnar við 200° C í ca. 20 mínútur.

Muffins með höfrum og rúsínum

Muffins þurfa ekki alltaf að vera dísætar og sykurhúðaðar til að vera góðar.  Oftast er auðvelt að breyta gömlu uppskriftunum og minka sykurmagnið eða jafnvel breyta um sætuefni, eins má skipta út hveiti fyrir spelt eða jafnvel eitthvað annað.  Þetta er gömul uppskrift sem ég átti í fórum mínum sem ég er búin að breyta aðeins og hollustuvæða.  Þessar muffins verða ekki of sætar og mér finnst þær bestar volgar með smjöri og osti, en þær eru líka fínar án þess.  Þær geymast líka ágætlega í frysti.

1 1/2 bolli vatn
1 1/2 bolli hafrar helst tröllahafrar
120 g smjör
2 egg þeytt
1/2 bolli hunang (ég nota aðeins minna hunang en bæti aðeins við rúsínurnar í staðin)
1 tsk salt
1 tsk kanill
1 1/2 tsk natrón
1 1/2 tsk vanilluduft
1 bolli gróft spelt
1 bolli rúsínur

Hita vatnið að suðu og bæta höfrum út í.  Láta standa í 2-3 mínútur.  Bæta smjöri út í bræða það í hafrablöndunni og hræra í á meðan.  Leyfa blöndunni að kólna í stutta stund. Bæta hunangi út í og blanda vel saman. Þeyta eggin og blanda saman við.  Bæta svo öllum þurrefnum saman við og blanda vel. Að lokum eru rúsínurnar settar út í.  Skella þessu í muffinsform.  Baka við 170° í ca. 20 mínútur.

Hafrabitar

Ótrúlega einfaldir og góðir bitar sem er gott að grípa í þegar manni langar í eitthvað að narta.  Það er enginn sykur eða sætuefni þessum bitum, döðlurnar sjá um að setja smá sætan keim í bitana. En hnetubragðið fær að njóta sín vel.  Þetta er því hollusta út í gegn.  Hægt er að leika sér svo mikið með hráefnin í þessari uppskrift, setja alls konar fræ, hnetur, þurrkaða ávexti og jafnvel banana og súkkulaði.  Ég hef prófað að setja pínu súkkulaði út í og það var rosalega gott.  Ég hef líka prófað að gera þessa uppskrift aðeins breytta og þá notað hana sem kökubotn með ferskum ávöxtum og rjóma.  Ég set fljótlega inn þá útgáfu.

3 1/2 dl haframjöl, ég nota tröllahafra
1 dl saxaðar valhnetur eða aðrar hnetur
1 dl döðlur skornar í bita, rúsínur eða aðrir þurrkaðir ávextir
1/2 dl fræblanda, t.d. hörfræ, sesam, grasker, sólblóma.
1 tsk kanill
1 tsk sjávarsalt
1 tsk vanilluduft
1 egg
3 dl mjólk

Blanda saman þurrefnunum ásamt döðlum eða rúsínum. Hræra eggið og bæta mjólkinni í. Hella eggjablöndunni yfir þurrefnin og blanda vel.

Setja blönduna í lítið ferkantað form eða í eldfast mót.  Smyrja formið eða hafa bökunarpappír undir.  Baka í 35-40 mín. við 175°.

Leyfa bökunni að kólna í smá stund.  Skera svo í mátulega bita með pizzuhjóli eða góðum hníf.
Hægt er að pakka hverjum bita í plast og geyma í frysti, grípa svo með sér í nesti.

Muffins með gulrótum og rúsínum

Skólinn hjá börnunum er byrjaður með öllu tilheyrandi, heimalærdómi og nesti.  Þau fá ekki hádegismat í skólanum hérna eins og heima á Íslandi, þannig að ég þarf að senda þau með gott nesti í skólann.  Þau fá reyndar ávöxt í skólanum á morgnana, en allt annað þurfa þau að koma með að heiman.  Mér finnst mikilvægt að börnin fái góða næringu í skólanum og legg mig því fram við að gera gott og girnilegt nesti fyrir þau.  Ég tala nú ekki um þegar maður er með táning á heimilinu.  Því miður sér maður alltof mikið af krökkum úti í sjoppu eða bakaríi á skólatíma og við vitum vel að þau eru ekki þar til þess að kaupa sér grófkornabrauð og grænmetislasagne.

Til að börnin (já eða við hin) borði nestið sitt sem þau taka með sér að heiman verður það að vera eitthvað sem þeim finnst gott, skikkanlega sett fram (svo ég hljómi nú eins og gamall leiðarvísir fyrir húsmæður frá 1950) og auðvitað þarf nestið að vera svolítið fjölbreytt.  Það er lítið spennandi að taka alltaf upp bónusbrauð með osti eða einn banana.

Hér fyrir neðan er uppskrift af muffins sem eru hollar og góðar og sóma sér vel í hvaða nestisboxi sem er.  Þær eru ekki mjög sætar en samt með svona smá sætabrauðsbragði.  Það er hægt að skera þær í sundur og setja alls konar álegg á þær.  Það er líka hægt að setja meira af grófum fræjum í uppskriftina.

1 1/2 bolli gróft spelt
1/2 bolli haframjöl
3 tsk vínsteinslyftiduft
1/4 tsk salt (sjávarsalt)
1 tsk kanill

Öllu þessu er blandað saman í eina skál.

1 msk hörfræ
1 msk chia fræ
1 1/3 bolli léttmjólk eða soyjamjólk
1/3 bolli ólífuolía
2 egg
2 tsk agave sýróp

Blanda þessum hráefnum saman í aðra skál og hræra lítillega. Leyfa að standa í ca. 5 mínútur.

1 stór vel þroskaður banani
1 tsk vanilluduft
3-5 rifnar gulrætur (meðalstórar) verða ca. 2 bollar

Stappa bananann og blanda þessum hráefnum saman í þriðju skálina.

Blanda banana- og gulrótarblöndunni saman við vökvann.  Blanda því svo öllu saman við þurrefnin.  Hræra vel saman en gæta þess að hræra ekki of mikið.

3/4 bolli rúsínur

Bæta rúsínum út í blönduna og blanda vel saman við.

Setja í muffinsform og baka við 175° í um 25 mín.

Athugið að þær lyfta sér ekki mikið þessar, þannig að ég set aðeins meira í muffinsformin heldur en ég geri venjulega þegar ég baka muffins.

Þar sem að þessar muffins eru ekki mjög sætar, þá eru þær mjög góðar með smjöri og osti.

Hafrakex

Ég hef alltaf verið hrifin af hafrakexi.  Mér þykir það afskaplega gott með góðum osti, sultu eða jafnvel með ávöxtum.  Það fer líka vel með hvort sem er kaffi eða tei.  Hafrakexin sem maður kaupir úti í búð eru hins vegar með hvítt hveiti og sykur sem aðaluppistöðu, svo koma hafrarnir.

Ég hef verið að prófa mig áfram með uppskriftir þar sem bragðið nýtur sín, en hollustugæðin eru líka í fyrirrúmi.  Hér birti ég eina af útgáfum mínum.  Aldrei að vita nema ég komi með fleiri útgáfur af hafrakexum hér síðar.  Þessi uppskrift er venjulega um 14-15 kökur, þannig að oft tvöfalda ég uppskriftina til að eiga nóg til því þær klárast nokkuð fljótt þessar.

 

2 bollar tröllahafrar
1/2 bolli gróft spelt
1 tsk vínsteinslyftiduft
1/2 tsk fínt sjávarsalt
1 stórt egg, við stofuhita helst
3 msk brætt smjör
2 msk hunang eða agave

Hafrarnir eru fínmalaðir í matvinnsluvél.  Síðan er öllum þurrefnum blandað saman í skál.
Blanda eggi, bræddu smjöri og hunangi saman við þurrefnin og blanda vel saman með sleif.  Þegar degið er farið að loða vel saman er það hnoðað á borði.

Athugið að bollamál hjá fólki geta verið mismunandi. Deigið á það til að verða full þurrt hjá mér, þá bæti ég örlitlu smjöri út í til viðbótar, jafnvel smá vatni.  Annars er mikilvægt að nota stórt egg, eða þá jafnvel tvö lítil.

Þegar deigið er komið vel saman er það flatt út þar til það er um 1/2 cm á þykkt.  Mér finnst best að fletja út með plast undir og yfir, það klessist mun minna og þá þarf ekki þetta auka hveiti sem gerir kexið bara þurrara.

Svo er að skera kökurnar út með góðu kökumóti.  Hnoða upp afskorningana og fletja út aftur.  Raða kökunum á pappírsklædda plötu og baka við 160° í 15-20 mín.  Leyfa kökunum að kólna og geyma þær svo í vel loftþéttu boxi, nú eða bara að borða þær strax.

Hollari vöfflur

Vöfflur eru alltaf góðar.  Það er líka svo auðvelt að hollustuvæða hina hefðbundnu vöffluuppskrift.  Ég hef nokkrum sinnum fengið mér vöfflur í morgunmat.  Hollar og góðar heimagerðar vöfflur eru til dæmis mun betri kostur heldur en mörg af brauðunum sem við kaupum út í búð í góðri trú.  Það er líka svo margt hægt að setja ofan á vöfflurnar, þær þurfa ekki alltaf að vera með sultu og rjóma.  Best finnst mér að nota ferska ávexti í bitum og rífa síðan örlitið dökkt súkkulaði yfir.  Ef ég nota sultu kaupi ég sykurlausar sultur t.d. frá St. Dalfour eða að ég nota heimatilbúnar sykurminni sultur.  Svo er rjóminn auðvitað alltaf góður með vöfflunum, en hann er ekki nauðsynlegur.  Ég mæli með því að prófa að nota kókosrjóma, en hann er hægt að gera með því að geyma kókosmjólk í kæli, þá skilur hún sig að þannig að rjóminn stífnar en safanum er hellt frá.  Svo er bara að hræra vel í rjómanum til að hann verði aðeins loftkenndari.  (Það þýðir ekki að nota light kókosmjólk í þetta).  Vöffluuppskriftin sem hér fylgir er sú grunnuppskrift sem ég nota oftast, en stundum geri ég smá breytingar á henni.  T.d. skipti út hluta af speltinu fyrir malað haframjöl, eða annað mjöl.  Set jafnvel fræ út í degið.  Sólblómafræ eru til dæmis mjög góð með.  Nota mismunandi mjólkurtegundir fer bara eftir því hvað er til.  Eins er gott að skipta út hluta af smjörinu fyrir kókosolíu.  Ég hef líka prófað að setja einn vel þroskaðan banana út í, en á móti sleppt þá agave sýrópinu.  Það er bara um að gera að prófa sig áfram.  Þessi uppskrift dugar vel fyrir okkur fjölskylduna en við erum fjögur.  Svo er bara að margfalda þegar það koma gestir ;)

2 egg
1 msk agave
250 g spelt (helst gróft)
2 tsk vínsteinslyftiduft
1 tsk vanilluduft (má líka setja smá kardimommur með)
ca. 4 dl léttmjólk (má nota soyamjólk líka og jafnvel fleiri gerðir)
80 g smjör (ekki verra að nota kókosolíu að hluta)

Hræra saman eggin og sýrópið.  Bæta þurrefnum út í og síðan mjólkinni, og hrært rólega þar til degið er orðið mátulega þykkt.  Að lokum er smjörið brætt og því bætt við degið.  Svo er bara að skella þessu á vöfflujárnið.

Bananalummur

Það er svona amerískur stíll yfir þessum lummum eða pönnukökum.  Hins vegar er búið að laga uppskriftina til þannig að hún er orðin meinholl en samt sæt og góð.  Flottur morgunverður á sunnudagsmorgni ásamt góðum smoothie, já eða bara kaffibolla.

3 bananar (frekar litlir)
safi úr 1/2 sítrónu
2 msk fljótandi kókosolía
1 tsk hunang
2 egg
1 bolli haframjölshveiti (1 bolli af mjöli sett í matvinnsluvél og malað)
1 tsk vínsteinslyftiduft
1/2 tsk kanill
1/4 tsk múskat
1/2 tsk salt

Byrja á að stappa bananana samam í skál. Bæta út í sítrónusafa, olíu og hunangi og hræra vel í með sleif.  Bæta eggjum út í og hræra vel.  Í annari skál er þurrefnunum blandað saman.  Vökvanum er svo hellt rólega yfir þurrefnin og blandað vel saman en passa að hræra ekki of mikið.
Gott er að leyfa þessu að standa í nokkrar mínútur.  Upplagt að ganga aðeins frá í eldhúsinu á meðan og gera pönnuna klára.
Mér finnst best a steikja upp úr blöndu af kókosolíu og íslensku smjöri.  Bara passa að hafa ekki of mikið af því.  Þeir sem eru með svona viðloðunarfríar pönnur þurfa auðvitað ekki mikið af olíu.
Þegar pannan og feitin eru orðin heit, þá skelli ég einni lítilli ausu af degi á pönnuna.  Þetta á að vera um það bil lófastórt.  Steiki lummuna í ca. 3 mínútur og sný henni svo við og steiki hana þar í svona rúmlega mínútu.  Ég kem tveimur til þremur lummum á pönnuna í einu.  Passa bara upp á hitann á pönnunni.  Gott að byrja með góðan hita, en lækka hann svo strax.
Það er svo auðvitað smekksatriði hvað hver og einn setur ofan á lummuna sína.  Krakkarnir vildu auðvitað bara strax fá sýróp.  Ég fór aðra leið og skellti ferskum jarðberjum ofan á hjá mér, ásamt smá gervirjóma, af því að það er sunnudagur.  Þær eru líka góðar með bananabitum, möndluflögum, kókos já og öllu mögulegu.

Morgunkökur sem má borða í öll mál

Þessar yndislegu kökur eru einmitt eins og ég vil hafa þær. Nógu góðar til að koma í staðin fyrir sætindin, en nógu hollar svo að hægt er að borða þær í öll mál, líka í morgunmat þ.e.a.s. ef þær eru ekki búnar. Það er venjan að taka svona kökur með á öll íþróttamót hjá okkur, enda eru þær orkuríkar og góðar.  Það hentar líka vel fyrir mömmuna sem situr á hliðarlínunni og langar til að stelast í sætindi með kaffibollanum sínum.

3 bananar vel þroskaðir  (mega alveg vera dáldið mikið svartir og ljótir)

2 bollar haframjöl

2 msk olía (ég nota kókosolíu)

1 tsk vanilludropar eða vanilluduft

1 tsk kanill

½ tsk salt

1 bolli döðlur skornar í litla bita.

Ég byrja á að skera döðlurnar og set þær svo í bleyti í volgt vatn á meðan ég hef hitt tilbúið. 

Set ofþroskuðu bananana í skál og stappa vel. Blanda haframjölinu saman við ásamt olíu, vanillu, kanil og salti.

Helli vökvanum af döðlunum og blanda þeim saman við hræruna. 

Þetta er svo sett með skeið á plötu og inn í ofn á 190° í ca 15 mínútur.

Það er hægt að leika sér dálítið með hráefnin í þessu.  Fínt að nota rúsínur líka.  Oftast set ég hörfræ út í til að bæta hollustuna enn meir.  Goji ber, appelsínubörk, hnetur, fræ og allt mögulegt. 

Geymast best i kæli. 

Bananabrauð - bara enn hollara

Hver elskar ekki bananabrauð.  Ég tala nú ekki um þegar búið er að losa sig við sykurinn og hvíta hveitið.  Þá þarf ekkert samviskubit að hafa yfir því að fá sér aukasneið.  Þegar þetta er bakað á heimilinu hjá mér, þá er það vinsælt í nestisboxið og klárast yfirleitt fljótt.  Svo er þetta svo einfalt og fljótlegt.

2 bollar gróft spelt
2 tsk vínsteinslyftiduft
1 tsk natron
1/4 tsk salt (sjávarsalt)
2 stórir og mjúkir bananar
1 tsk kanill

Bananar stappaðir gróflega.  Svo er bara öllu blandað saman í skál.  Sett í brauðform og bakað við 200° í 40-60 mín. eða þar til brauðið hefur tekið fallegan lit.  Það er líka gott að bæta pínu döðlum við deigið og jafnvel einhverjum fræjum.

Kanilskonsur (hollari gerðin)

Grunninn af þessari uppskrift fékk ég fyrir lifandis löngu síðan hjá ítalskri stúlku sem var að vinna í eldhúsinu í leikskólanum þar sem ég vann lengi.  Skonsurnar voru sívinsælar bæði hjá börnum og starfsfólki og hurfu ávalt eins og dögg fyrir sólu.  Ég er hins vegar búin að hollustuvæða uppskriftina þannig að hún er ennþá góð en bara hollari.

2 1/2 bolli gróft spelt (geyma smá til að hnoða upp úr)
5 tsk vínsteinslyftiduft
2 1/2 tsk kanill
1/4 tsk salt (helst sjávarsalt)
30 g smjörlíki eða smjör
1 1/4 bolli eplasafi
rúsínur ca 1/2 bolli

Setja öll þurrefnin í skál og mylja smjörið saman við með höndunum. Skella rúsínum saman við.  Væta í með eplasafanum og hnoða svo deigið vel.  Fletja deigið gróflega út á speltstráðu borðinu.  Þykktin á að vera svona tæpir 2 cm.  Skera svo út t.d. með mjóu glasi.  Þetta eiga að vera litlir hringir um 5 cm breiðir eða nálægt því.  Raða skonsunum nokkuð þétt á plötu svo að þær snertist.  Baka við 220°í u. þ. b. 15 mínútur.  Ég hef líka prófað að setja smá af muldum valhnetum út í degið og önnur fræ.  Mér fannst það mjög gott en börnin voru ekki eins hrifin.
Svo er bara að borða þetta með smjöri eða góðu áleggi.

Hollt og gott hrökkkex

Eitt af því sem mér fannst erfiðast við að taka mataræðið svona í gegn hjá mér var að ég hætti að borða brauð og kex og fleira sem að veitti manni ákveðna fyllingu í magann.  Þess vegna var ég voða glöð að muna eftir þessari uppskrift sem að kom frá mömmu.  Það var ekkert í þessari uppskrift sem var á bannlistanum hjá mér og hún inniheldur fullt af hollum og góðum fræjum.  Það er líka ástæðulaust að kaupa svona kex dýrum dómum út í búð þegar það er miklu betra og ódýrara að búa það til sjálfur.  Hrökkkexið er gott eitt og sér en bragðast líka vel með t.d. sykurlausum sultum.  Ég skelli hérna inn líka fljótlega uppskrift af sykurlausri bláberjasultu.

1 dl hörfræ
1 dl sesamfræ
1 dl sólblómafræ
1 dl graskersfræ
1 dl ólífuolía
2 dl vatn
2 tsk vínsteinslyftiduft (eða 1 tsk venjulegt lyftiduft)
1 tsk maldonsalt

Öllum hráefnum er hnoðað saman. Ég bæti vatninu út í smá saman því deigið verður dáldið blautt.  Deigið er þá flatt út á milli tveggja arka af smjörpappír.  Smekksatriðið hvað þú vilt hafa þetta þykkt.  Ég hef það frekar þunnt.  Bakað í ofni við 200° í 12-15 mínútur (fer eftir þykkt).  Það er líka hægt að setja rifinn ost ofan á áður en þetta fer í ofninn.  Geymist best í opnu boxi.