Hvítlauks bakað zucchini

Ég kaupi stundum zucchini og hugsa með mér að það sé fínt að eiga þetta ef ég er að grilla grænmeti eða steikja á pönnu.  En ég er bara hrikalega gjörn á að gleyma þessu blessaða zucchini í ísskápnum.  Stundum þarf ég hreinlega að henda því, eða þá að ég geri eins og svo oft, set það í eldfast mót með sætum kartöflum og baka í ofni.  Ég veit að það er svo margt hægt að gera úr þessum græna þannig að það er algjör synd að ég skuli alltaf bara gleyma honum og enda svo með því nota hann alltaf á sama hátt.

Um daginn skellti ég mér í búðina og keypti zucchini eins og svo oft áður.  Að þessu sinni var ég staðráðin í því að malla eitthvað sniðugt úr því strax og ég kæmi heim, áður en það myndi gleymast.  Ég ákvað að prófa að elda það á svipaðan hátt og ég hef stundum gert með sætar kartöflur.  Útkoman var mjög fín. Zucchini er svo hlutlaust þannig að það tekur einfaldlega í sig bragð af kryddum og því sem maður notar með.  Hér fær því hvítlauksbragðið að njóta sín vel.

Ég er hreinlega ekki viss hvort zucchini flokkist sem grænmeti eða ávöxtur, það virðist vera eitthvað misjafnt. En hvað sem því líður þá inniheldur það mikið af trefjum og margar gerðir stein- og snefilefna sem eru mikilvæg fyrir okkur.  Það er ríkt af bæði C- og A- vítamínum.  Það inniheldur nánast engar kaloríur, svona fyrir þá sem eru að telja.  Zucchini er talið hjálpa til við að halda blóðþrýstingnum í skefjum þar sem það inniheldur potassium. Potassium þarf að vera í réttu hlutfalli við sodium.  En sodium er talið hafa einmitt neikvæð áhrif á blóðþrýsting.  Skyndibitamatur og mikið unninn matur inniheldur að öllu jöfnu hátt hlutfall af sodium.  Þannig að neysla á zucchini og potassium hjálpar til við að ná réttu jafnvægi þarna.

2 zucchini skorin í bita

3-4 hvítlauksrif

1-2 msk kókosolía (eða græn jómfrúarolía) 

salt og pipar

örlítið rósmarin

Skera zucchini í bita og setja í skál.  Merja hvítlaukinn og setja út á. Krydda eftir smekk og setja að lokum olíuna út á.  Þarna er mikilvægt að kókosolían sé í fljótandi formi. Hún harðnar um leið farið er að blanda henni saman við.  Ég var því með skálina yfir heitu vatni á meðan ég blandaði öllu vel saman. 

Setja bökunarpappír á bökunarplötu.  Dreifa vel úr blöndunni á pappírinn.  Baka í ofni í ca. 20 mín við 180° C eða þar til zucchini fær á sig gylltan blæ. 

Þetta er frábært meðlæti með nánast hverju sem er.  Ég hafði þetta hreinlega sem aðalrétt með góðu salati.  

Grænmetisbaka

Það er einfaldara en maður heldur að útbúa holla og góða grænmetisböku.  Upplagt að nýta líka grænmetisafganga sem til eru á heimilinu í bökuna.  Mér finnst gott að nota zucchini, þar sem það er bragðmilt og börnin því ekkert að kvarta.  Góð baka sómar sér vel sem kvöldmatur með góðu salati, eins getur hún verið gott meðlæti með öðrum mat.  Afgangar nýtast vel í nestisboxið.

Botn:

220 g gróft spelt
6 msk volgt vatn
4 msk ólífuolía
1 tsk sjávarsalt

Hræra öllu saman í skál, hnoða svo betur saman á borði. Passa að hnoða ekki of mikið samt.  Ef degið er þurrt þá bæta við aðeins meira vatni og olíu.  Fletja deigið út þannig að það nái að hylja bökuformið. Ætli ég sé ekki að nota form sem er um 22 cm.  Deigið á að ná vel upp á barmana.  Mér finnst best að fletja deigið út með plasti undir og yfir, þannig að það þarf minna hveiti og það klessist síður og er mun snyrtilegra.  Þrýsta deiginu svo vel niður í formið.

Fylling:

3-4 meðalstórar gulrætur
1 stórt zucchini
4 egg
1/4 dl mjólk
salt og pipar (mér finnst gott að nota herbamare salt)
smá rifinn ostur eða t.d. kotasæla. Ég setti um 1 dl af kotasælu. Má samt sleppa.

Hreinsa gulrætur og skera þær í litlar sneiðar.  Raða þeim ofan á botninn.  Skera zucchini í þunnar sneiðar (ég nota flysjara) og raða þeim yfir botninn.

Hræra vel saman egg, mjólk og krydd. Bæta osti út í ef hann er notaður og blanda vel saman.  Hella blöndunni yfir grænmetið og botninn.

Baka í ofni við 200° í ca 30 mín.

Klattar

Þetta er nú ekki svona beint uppskrift heldur meira hugmynd um hvernig hægt er að útfæra klatta úr hinum ýmsu afgöngum.  Í sveitinni í gamla daga voru stundum búnir til svona kartöfluklattar úr afgangs kartöflum og stundum var bætt einhverju kjöti eða hrísgrjónum út í.  Þar sem ég vil hafa allt frekar hollt þessa dagana og sem mest hrein hráefni þá ákvað ég að reyna að útfæra þetta á annan hátt. Ekki það að þetta hafi ekki verið hollt í sveitinni á sínum tíma, en mig langaði bara að breyta aðeins.  Það er hins vegar hægt að nota nánast hvaða hráefni sem er.  Þetta getur því hentað þeim sem ekki vilja kjöt líka.  Grunnurinn samanstendur af sætum kartöflum, lauk, eggjum og spelti. Svo er hægt að bæta við t.d. kjúkling, hrísgrjónum, grænmeti, baunum og öllu mögulegu kryddi. Aðalmálið er að gera deig sem ekki verður of blautt en samt þannig að það hangi vel saman.  Degið er síðan mótað í höndunum í lítil buff sem eru svo steikt á pönnu.

Þau hráefni sem ég notaði í klattana hér á myndinni eru:
Sætar kartöflur
Laukur
Afgangur af kjúkling í litlum bitum
Salt og pipar
Timian
Spelt ca. 2- 3 msk
2 egg

Mikilvægt að kartöflurnar séu mjög smátt skornar og ágætt að stappa þær gróflega fyrst.  Blanda svo bara öllum hráefnunum saman.  Móta lítil buff með höndunum og steikja við vægan hita á pönnu upp úr smjöri og kókosolíu.  Bera svo fram með góðu salati.

Risotto með kjúkling

Upplagt að nota afgangskjúkling í þennan rétt.  Ég hins vegar steikti heilan kjúkling og skar svo niður.  Auðvitað er svo hægt að nota nánast hvaða grænmeti sem er.  Að sjálfsögðu er svo hægt að sleppa kjúklingnum alveg og hafa þetta sem grænmetisrétt.

1/2 bolli vatn
1 laukur
1 rauðlaukur
3 hvítlauksrif
5 bollar vatn
1-2 teningar gerlaus grænmetiskraftur
2 1/2 dl hýðishrísgrjón
1 bolli skorið brokkólí
1 bolli kjúklingakjöt
salt og pipar
timían

Byrja á að skera niður lauk og hvítlauk.  Setja í pott ásamt 1/2 bolla af vatni og leyfa þessu aðeins að krauma.  Bæta svo vatni út í ásamt krafti og hrísgrjónum.  Sjóða þetta í svona 30 mínútur. Skera steiktan kjúklinginn í litla bita á meðan.  Skera brokkólíið í litla bita.  Bæta þessu í eftir 30 mínútna suðutímann.  Krydda eftir þörfum.  Leyfa þessu að malla 10 til viðbótar.
Bera fram með góðu salati og sætum kartöflum.

Grænmetisréttur með ítölsku ívafi

Um daginn var bara eitthvað svo mikið að gera hjá mér og sama hvar ég var, það var alltaf einhver óhollusta í boði og erfitt að passa upp á mataræðið.  Ég er reyndar ekkert fanatísk með þetta, en stundum er bara komið nóg og þá er ágætt að fá sér eitthvað hollt og gott til þess að gíra sig niður eftir törnina.  Ég sauð þennan rétt saman úr því grænmeti sem ég átti í ísskápnum.  Uppistaðan eru sætar kartöflur og kúrbítur og svo er bara um að gera að nýta það sem til er.  Svo er fínt að eiga þennan í ísskápnum eða í frysti til þess að hita upp þegar lítill tími er í eldamennsku.

1 stór sæt kartafla
1 stór kúrbítur
4 gulrætur
1 rauðlaukur
2-3 hvítlauksrif marin
1 dós niðursoðnir tómatar í bitum (lífrænt auðvitað)
2-3 tsk tómatpaste (lífrænt)
Smá vatn
oregano
salt og pipar
2 - 3 dl hirsi soðið eða afgangur af hýðishrísgrjónum eða kínóa
ostur

Skera niður sætu kartöfluna, kúrbítinn og gulræturnar.  Setja í eldfast mót. Dreifa hirsi eða hrísgrjónum yfir.   Skella niðursoðnu tómötunum og tómatpaste í pott og bæta smá vatnið við.  Skella lauknum og hvítlauknum út í og krydda með salti, pipar og oregano.   Leyfa þessu að malla í stutta stund.  Hella þessu svo yfir grænmetið í fatinu.  Leyfa þessu að malla í ofninum á 190° í ca 20 mín.  Skella smá osti þá yfir og setja afur í ofninn í 10 mín. til viðbótar.

Kanilhúðaðar sætar kartöflur og kjúklingabaunir

Ég elska svona einfalda rétti sem eru samt svona hollir og góðir.  Þennan rétt hef ég útbúið bæði til að eiga svona á milli mála um helgar og í nesti bæði í skóla, vinnu og á íþróttamót.  Hann er líka fínn sem meðlæti með öðrum mat.  Sætar kartöflur er víst alveg einstaklega hollar, enda skilst mér að þær teljist til 10 hollustu fæðutegunda heims.  Þær eru bæði A og C vítamín ríkar og hjálpa til við að koma jafnvægi á blóðsykurinn.  Kanillinn er víst undraefni líka.  Hann er talinn krabbameinshamlandi og rannsóknir sýna að kanillinn inniheldur efni sem líkja eftir insúlíni.  Jafnframt því er kanillinn meðal annars talinn hafa góð áhrif á kólestról og sveppamyndun, ásamt því að draga úr gasmyndun hvorki meira né minna takk fyrir.  Kjúklingabaunir eru trefja- og próteinríkar ásamt því að vera ríkar af vítamínum og steinefnum. Þetta ætti því að vera sannkallaður ofurréttur.

2 1/2 dl kjúklingabaunir í dós eða soðnar heima
1 sæt kartafla (frekar stór) skorin í teninga
1 stór laukur frekar smátt skorinn
2 msk kókosolía (má nota ólífuolíu líka)
2 tsk kanill
gróft salt (ég nota maldon)

Mér finnst betra að nota baunir sem ég sýð sjálf, en auðvitað er það aðeins meira vesen.  Þá þarf að leggja þær í bleyti yfir nótt skipta svo um vatn á þeim og sjóða í ca. 40 mín. 
Þá er að skera sætu kartöflurnar og laukinn og setja í eldfast mót.  Setja olíu yfir, kanil og salt.  Blanda þessu svo vel saman.  Skella í ofninn í svona 20 mín. á 200°.  Þá bæti ég baununum út í og blanda öllu vel saman.  Set svo í ofninn aftur í aðrar 20 mín.  Mér finnst betra að hafa baunirnar ekki of lengi í ofninum því þá verða þær og þurrar.  Svo er bara að skella þessu í nestisboxið eða á matarborðið.

Ofnbakað rótargrænmeti með hvítlauk og engifer

Æ maður verður stundum svo hugmyndasnauður þegar kemur að meðlæti með matnum.  Þennan rétt geri ég í öllum mögulegum útfærslum bara eftir því hvað er til í ísskápnum hverju sinni.  Stundum nota ég afganginn sem nesti í vinnuna daginn eftir.  Enda er þetta allt svo rosalega hollt. 

1 sæt kartafla
1 laukur eða rauðlaukur
4-5 gulrætur
1 rófa
kókosolía
engifer rifið
hvítlaukur pressaður
timian
pipar nýmalaður
maldon salt

Svo má auðvitað skella ýmsu öðru með s.s. sveppum, kartöflum og steinseljurót.  Grænmetið er allt skorið í bita og sett í eldfast mót.  Set svo smá kókosolíu yfir eða ólífuolíu.  Ríf smá engifer og set yfir og pressaðan hvítlauk.  Krydda með timian (stundum rosmarin), pipar og maldon salti stráð yfir.  Set þetta í ofninn á 190° í svona 45 mín, eða þar til allt er orðið vel mjúkt og crispy.  Þetta passar mjög vel með flestum kjötréttum og jafnvel með fisk.